در هفتههای اخیر، بسیاری از فروشگاهها و سوپرمارکتها با کمبود موقتی برخی برندهای روغن مواجه شدهاند و این مسأله، شایعاتی درباره افزایش قریبالوقوع قیمت این کالای پرمصرف به راه انداخته است. کارشناسان معتقدند نوسانات نرخ ارز و قیمت واردات دانههای روغنی، بهویژه سویا و آفتابگردان، اثر مستقیمی بر قیمت روغن مصرفی خانوار دارد و هرگونه بیثباتی در بازار ارز میتواند این نگرانی را تشدید کند.
افزایش هزینههای تولید و حملونقل نیز عامل دیگری است که فشار بر قیمت روغن را بیشتر میکند. کارخانجات روغنکشی و بستهبندی با تورم انرژی و گاز و هزینههای حملونقل روبهرو هستند و این هزینهها معمولاً به صورت مستقیم به قیمت نهایی مصرفکننده منتقل میشود. برخی تولیدکنندگان از هماکنون نسبت به کاهش سود خود هشدار دادهاند و احتمال دارد مجبور شوند قیمتها را تعدیل کنند.
همزمان، تقاضای فصلی و افزایش خریدهای خانگی باعث شده تا سطح ذخایر روغن در برخی نقاط کشور کاهش یابد. در شرایطی که تقاضا بیشتر از عرضه باشد، هرگونه تاخیر در واردات یا تولید میتواند نوسانات کوتاهمدتی ایجاد کند و فضای روانی بازار را ملتهب سازد. فعالان صنفی تأکید دارند که حتی اگر افزایش قیمت رسمی رخ ندهد، صفهای خرید و رفتارهای احتکاری میتوانند قیمتها را بهطور موقت بالا ببرند.
در عین حال، مسئولان دولتی با اعلام برنامههای کنترل و مدیریت واردات و ذخیرهسازی کالا، تلاش دارند نگرانیهای مصرفکنندگان را کاهش دهند. ایجاد مکانیزمهای نظارتی دقیقتر و هماهنگی بین وزارت صمت، وزارت جهاد کشاورزی و شبکههای توزیع، میتواند جلوی نوسانات غیرضروری را بگیرد، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند تا زمانی که عوامل بنیادی مانند نرخ ارز و هزینههای تولید تحت کنترل نباشند، ریسک افزایش قیمت همچنان وجود دارد.
به نظر میرسد بازار روغن خوراکی در ماههای پیش رو یکی از شاخصهای مهم سلامت سبد غذایی خانوار باشد. کاهش توان خرید مردم در کنار نگرانی از کمبود یا افزایش قیمت، فشار روانی و اقتصادی بیشتری بر خانوارها وارد میکند و پیشبینی میشود موضوع قیمت روغن خوراکی همچنان در کانون توجه رسانهها و مسئولان اقتصادی باقی بماند.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران با اشاره به عرضه محدود روغن خوراکی در بازار، گفت: با توجه به اینکه حجم سفارش روغن بسیار بالاست، شرکتهای توزیعکننده به نوعی روغن خوراکی را در بازار توزیع میکنند که این محصول به دست تمام واحدها برسد.
یک ماه از کمبود روغن در بازار میگذرد. قفسه روغن فروشگاهها و مغازهها در حالی خالی بود که قرار شد با افزایش قیمت روغن و اعلام رسمی آن، توزیع گسترده در بازار آغاز شود؛ اما مشاهدات میدانی نشان میدهد هنوز در برخی فروشگاههای زنجیرهای و مغازهها روغن به صورت دانهای عرضه میشود.
در همین زمینه، رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران در پاسخ به این سوال که «چرا هنوز روغن به برخی واحدهای بنکداری و فروشگاههای زنجیرهای نرسیده است؟» گفت: با تغییر ارز روغن خوراکی، این محصول در بازار کم شد؛ اما بار جدید روغن در بازار به صورت محدود در حال عرضه است.
وی با بیان اینکه کارخانههای تولیدکننده، روغن را به صورت محدود به بازار عرضه میکنند، ادامه داد: با توجه به اینکه حجم سفارش روغن بسیار بالاست، شرکتهای توزیعکننده به نوعی روغن خوراکی را در بازار توزیع میکنند که این محصول به دست تمام واحدها برسد.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران با اشاره به اولویت توزیع روغن در بازار، گفت: متاسفانه با وجود اینکه ۷۰ درصد سهم بازار در دست اصناف است، اما اصناف در اولویت توزیع روغن خوراکی نیستند و فروشگاههای زنجیرهای در اولویت توزیع قرار گرفتهاند.
به گفته کنگری، روغن خوراکی بسیار محدود و با کالای تحمیلی که همان روغن ذرت است، در اختیار اصناف قرار میگیرد.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران با اشاره به چالش سوم در مورد توزیع روغن، گفت: روغن خانوار در حال حاضر با قیمت مصرفکننده که روی محصول درج شده است در میان اصناف توزیع میشود. این کار غیرمنطقی است و نیاز به پیگیری دارد، زیرا قیمت این محصول باید حداقل ۲۰ تا ۲۵ درصد زیر قیمت مصرفکننده به بنکداران عرضه شود تا حاشیه سود شبکه توزیع و توزیعکنندگان در محصول دیده شود.
کنگری افزود: کلیه روغن اعم از پخت و پز و سرخکردنی مدتی کوتاه در بازار نبود و کمیاب بود. به همین دلیل، حجم سفارش در حال حاضر بسیار بالاست و در بخش توزیع، پاسخگوی این حجم از تقاضا نیست.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران با اشاره به چالش محدودیت عرضه روغن در بازار، گفت: در کنار محدودیت عرضه روغن، حجم سفارش این محصول بسیار بالاست و تقاضا نسبت به عرضه بسیار بیشتر است و دو مورد دیده نشدن حاشیه سود و عرضه کالاهای تحمیلی با روغن، چالش ایجاد کرده است.
کنگری با بیان اینکه یکسری شرکتهای تولیدکننده، روغن را به قیمت مصرفکننده به بنکداران میفروشند، گفت: باید پیگیری شود تا شرکتها حاشیه سود را رعایت کنند، زیرا روغن باید حداقل ۲۰ تا ۲۵ درصد زیر قیمت مصرفکننده به بنکدار فروخته شود تا شبکه توزیع سود خود را لحاظ کند.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران گفت: در کنار روغن به بنکداریها، روغن ذرت به صورت تحمیلی میفروشند که مشتری زیادی ندارد؛ ولی به صورت محدود به بنکداران عرضه میشود.
کنگری در پاسخ به این سوال که «چرا هنوز روغن در برخی فروشگاهها هم دانهای به مردم فروخته میشود؟» گفت: فکر نمیکنم که محدودیتی در عرضه باشد و اگر هم محدودیتی بوده به دلیل این بوده که اصناف هجوم آوردهاند و از فروشگاه روغن خریداری کردهاند. روغن مانند برنج جزو کالاهایی است که باید در شبکه توزیع اصناف عرضه شود.
وی خاطرنشان کرد: برنج هندی تنظیم بازار تقریبا دو ماهی است که توسط بنکداریها به صورت گسترده عرضه میشود و به دلیل عرضه بیش از نیاز بازار، قیمت آن از ۱۸۵ هزار تومان به ۱۴۵ هزار تومان رسیده و قیمت آن ثبات پیدا کرده است.
